Hé, hoor ik u denken, dat klopt toch niet. In de beroemde spreuk van Lucebert is alles
van waarde toch weerloos?
Inderdaad. Maar daar ging het over weerloze kunst en cultuur. Deze titel slaat op de waarden die u en ik met ons meedragen. Zoals de zorg voor het geluk van onze kinderen. Of de gezondheid van het ons omringende milieu. Of de betekenis van een goed inkomen, nu en in de nabije toekomst. Die waarden maken ons juist weerbaar. Bijvoorbeeld doordat sommige ervan er toe leiden dat mensen zich gaan groeperen om de door hen gekoesterde waarde veilig te stellen. Zo zorgen waarden ervoor dat we samen plannen maken, ontwikkelen en doelen bereiken.
Maar helaas slaat die weerbaarheid maar al te vaak om in het aanscherpen van tegenstellingen tussen waarden die ogenschijnlijk niet in elkaars verlengde liggen. Dan volgt debat, polarisatie, scheuring en soms een gevecht. Als we met elkaar de toekomst vorm willen geven, bijvoorbeeld door samen te werken aan nieuwe vormen van bedrijvigheid, is dat niet echt bevorderlijk. En toch zien we om ons heen dat weerbare waarden juist in die situaties leiden tot conflicten doordat wij geneigd zijn om onze waarde boven die van anderen te stellen.
Als het ons lukt om de weerbare krachten van onze waarden te bundelen, dan komen we natuurlijk veel verder. Juist door uit te gaan van de verschillen tussen mensen, door de waarden die zij bezitten intact te laten en ze te verbinden met die van anderen. Niet door eindeloos te blijven proberen om het eens te worden met elkaar over welke waarde nu het meeste telt. Wel door het veel sneller eens te worden over de manier waarop we verschillende waarden kunnen verbinden.
Dat lijkt misschien een open deur, maar in de praktijk ligt dat heel anders. Vooral omdat sommigen onder ons vinden dat alleen hun waarden weerbaar zijn en de andere daar weerloos tegenover dienen te staan.
Lucebert keert zich waarschijnlijk om in zijn graf als hij zou zien hoe zijn motto wordt misbruikt.
